Wanneer mensen voor het eerst kennismaken met Ayurveda, is dit vaak één van de eerste vragen die ze stellen: “Wat is mijn dosha?” Of nog specifieker: “Ben ik vata, pitta of kapha?”
Begrijpelijk! ‘Wie ben ik nou eigenlijk’ is (terecht) een populaire vraag bij mensen die gericht zijn op zelfontwikkeling. Het is ook interessant om te ontdekken waarom je misschien snel warm wordt, veel ideeën hebt, graag structuur wilt, moeite hebt met stilzitten of juist heel lang kunt doorgaan. Ayurveda geeft woorden aan dingen die je misschien al jaren van jezelf herkent. En ineens vallen er puzzelstukjes op hun plek.
Binnen Ayurveda noemen we jouw aangeboren, unieke samenstelling je prakruti, oftewel jouw constitutie. Je prakruti ontstaat bij je geboorte en is als het ware jouw oorspronkelijke blauwdruk. De verhouding tussen vata, pitta en kapha waarmee jij ter wereld komt, is jouw unieke samenstelling en maakt dus ook voor een stuk wie jij bent. Het zegt iets over je natuurlijke kwaliteiten, je gevoeligheden en de manier waarop jouw lichaam en geest het liefst functioneren wanneer je in balans bent.
De één heeft van nature veel vata en is creatief, flexibel en gevoelig voor prikkels. De ander heeft meer pitta en is scherp, gedreven en doelgericht. En iemand met veel kapha heeft misschien van nature veel rust, stabiliteit en het vermogen om er echt voor anderen te zijn. Natuurlijk zijn we nooit maar één dosha. Het gaat over de combinatie van de dosha’s, met één of twee dosha’s die wat meer op de voorgrond staan.
Maar hoe leuk en herkenbaar het ook is om je prakruti te weten, het is niet het belangrijkste vertrekpunt wanneer je klachten hebt of merkt dat je niet helemaal lekker in je vel zit.
Want je prakruti vertelt iets over wie je van nature bent. Je vikruti vertelt iets over wat er nú gebeurt. Vikruti is de huidige staat van je systeem. De manier waarop je dosha’s op dit moment uit balans zijn geraakt door bijvoorbeeld stress, voeding, slaap, werk, emoties, je cyclus, het seizoen of alles wat het leven in een bepaalde periode van je vraagt. En die vikruti kan heel anders voelen dan je prakruti.
Misschien ben je van nature iemand met veel kapha: rustig, stabiel en stevig. Maar is jouw vata dosha op dit moment uit balans. Je slaapt slecht, je hoofd gaat alle kanten op en je voelt je snel overprikkeld. Dan heeft je lichaam op dat moment niet vooral iets aan de constatering dat je een kapha-type bent. Het heeft iets nodig aan aandacht voor die vata-onrust.
Of misschien herken je jezelf sterk in pitta: gedreven, scherp en iemand die graag dingen voor elkaar krijgt. Maar merk je dat je de laatste tijd vooral zwaar, traag en futloos bent. Dan kan kapha op dit moment veel ruimte innemen, ook al is dat niet jouw natuurlijke basis.
Dat is waarom ik in een consult niet begin met de vraag: “Welk type ben jij?” Natuurlijk neem ik je prakruti mee. Het helpt ons beide om te begrijpen wat jouw natuurlijke kwaliteiten zijn en waar jouw systeem misschien sneller gevoelig voor is. Maar ik kijk vooral naar wat jouw lichaam nu laat zien.
- Hoe slaap je?
- Hoe is je spijsvertering?
- Waar houd je spanning vast?
- Hoe is je energie door de dag heen?
- Wat gebeurt er in je leven?
- Wat vraagt op dit moment veel van je?
Want daar zit vaak de ingang. Niet in een label, maar in het verhaal dat jouw lichaam nu vertelt.
En misschien is dat ook wel het mooiste aan Ayurveda. Je hoeft niet te passen in één hokje. Je hoeft niet te denken: ik ben nu eenmaal zo, dus dit hoort bij mij. Ayurveda nodigt je juist uit om te blijven kijken. Om te begrijpen dat je niet vaststaat. Dat je systeem beweegt, reageert en steeds opnieuw probeert een balans te vinden.
Je prakruti is jouw basis. Je vikruti laat zien waar je op dit moment aandacht aan mag geven.
En in een consult kijken we samen niet naar wie je “zou moeten zijn”, maar naar wat jouw lichaam nu nodig heeft om weer wat meer rust, ruimte en evenwicht te ervaren.
