Ayurveda is een allesomvattende gezondheidsleer. Het is zo allesomvattend omdat het over alle aspecten van het leven gaat. Gezondheid is de kern en dat heeft betrekking op het lichaam, de geest, spiritualiteit, ons denken, intergenerationele patronen, reïncarnatie en hoe wij de wereld hebben ingericht met elkaar. En nog veel meer. Men zegt ook wel dat je meerdere levens nodig hebt om Ayurveda echt te begrijpen. Er zijn boeken geschreven over Ayurveda waarin de complexiteit teruggebracht wordt naar heldere uitleg. Dat zal ik in dit artikel niet beogen. Ik wil in dit artikel jou als lezer meenemen in een simpele visie over Ayurveda die iets meer denkrichting geeft waardoor je hopelijk ook gaat begrijpen waarom en hoe ik dit toepas bij Marma & Meer.
Ayurveda is een eeuwenoude gezondheidsleer uit India. Het woord betekent letterlijk: kennis van het leven. En dat is ook precies waar Ayurveda over gaat: niet alleen over ziek zijn of beter worden, maar over hoe je leeft. Hoe je eet, slaapt, beweegt, werkt, herstelt en omgaat met alles wat het leven op je afvuurt.
Binnen Ayurveda wordt ervan uitgegaan dat ieder mens uniek is. Niet iedereen heeft dus hetzelfde nodig om zich goed te voelen. Waar de één prima functioneert op een drukke dag met weinig slaap en een snelle lunch tussendoor, raakt de ander daar volledig van uit balans. Niet omdat diegene zwakker is, maar omdat het systeem anders werkt.
Om dat te begrijpen is het goed te weten dat Ayurveda uitgaat van 5 elementen en drie dosha’s. De elementen zijn ether, lucht, vuur, water en aarde. Deze elementen zijn overal in terug te vinden. In de natuur, in het leven, in voeding, maar ook in jou als mens. Vanuit deze elementen ontstaan de drie dosha’s; Vata, Pitta en Kapha. Dit zijn drie principes die in ieder mens aanwezig zijn en invloed hebben op hoe jouw lichaam en geest functioneren. De dosha’s zijn in ons als mens aanwezig, maar ook in alles om ons heen. Want, zoals gezegd, ze bestaan uit de elementen waaruit het leven, de wereld en wij zijn bestaan.
Vata staat voor beweging. Het heeft te maken met ademhaling, het zenuwstelsel, creativiteit, gedachten en alles wat in beweging is. Wanneer Vata uit balans raakt, kun je dat merken aan onrust, veel piekeren, slecht slapen of het gevoel dat je maar niet kunt landen.
Pitta staat voor vuur en transformatie. Het speelt een rol bij je focus, daadkracht en scherpte. Als Pitta te hoog oploopt, kun je sneller geïrriteerd zijn, warm worden, kritisch worden of het gevoel hebben dat je voortdurend “aan” staat.
Kapha staat voor stabiliteit en bescherming. Het helpt je om te herstellen, te vertragen en je stabiel te voelen. Maar wanneer Kapha te zwaar wordt, kun je je traag, vermoeid of vastgelopen voelen.
Die dosha’s zijn niet statisch. Ze veranderen voortdurend onder invloed van je voeding, slaap, stress, werk, emoties, cyclus, leeftijd en zelfs de tijd van de dag. Ayurveda kijkt daarom niet alleen naar de klacht zelf, maar vooral naar het verhaal eronder.
Niet alleen: “Je slaapt slecht.”
Maar ook: “Wat maakt dat jouw systeem niet kan ontspannen?”
Niet alleen: “Je buik is onrustig.”
Maar ook: “Wat lukt je lichaam op dit moment niet goed om te verteren?”
De kern hierin is verteren. Ayurveda gaat ervan uit dat alles verteerd moet worden. Voeding, maar ook emoties en prikkels. Het verteren doen we met het vuur in ons; agni. Het is dan ook van groot belang om het verteringsvuur sterk te houden en aandacht te hebben voor wat we aanbieden om te verteren. Dat is de balans die we uiteindelijk zoeken. Simpel vertaald: de balans is draaglast en draagkracht.
Vanuit Ayurveda kijken we naar wat jouw lichaam in haar uniekheid, nodig heeft om weer meer in balans te komen. Dat kan gaan over voeding, kruiden, dagritme, slaap, beweging, ademhaling of verschillende lichamelijke behandelingen.
Om hierin de juiste middelen in te zetten (want het zijn er ontzettend veel, de natuur alleen al staat bomvol medicijnen), moeten we goed luisteren naar het lichaam. Want het lichaam is het huis van jou als persoon. Een huis waar je goed voor mag zorgen en die meeluistert en vrijwel alles onthoudt. Marma is voor mij de Ayurvedische weg om naar het verhaal van het lichaam te luisteren.
Hoe past marma binnen Ayurveda?
Marmatherapie is een behandelvorm uit de Ayurveda. Tijdens een marmabehandeling werk je met specifieke punten op het lichaam: de marmapunten. Deze punten liggen op plekken waar verschillende structuren samenkomen. Denk aan spieren, pezen, gewrichten, zenuwen, bloedvaten en energiebanen. Je kunt ze zien als belangrijke schakels in het lichaam. Plekken waar veel gebeurt. Plekken waar spanning zich soms ook kan vastzetten.
Want stress zit niet alleen in je hoofd. Dat weten we eigenlijk allemaal wel. Je kunt het voelen in je schouders. In je kaken. In je buik. In die ademhaling die ineens heel hoog zit. In dat moment waarop je op de bank ploft, maar je lichaam nog steeds niet begrijpt dat de dag voorbij is.
Binnen Ayurveda wordt ervan uitgegaan dat langdurige stress, spanning en emoties die weinig ruimte krijgen, invloed kunnen hebben op de manier waarop energie door het lichaam beweegt. En dan kan je lichaam signalen gaan geven.
Tijdens een marmabehandeling worden deze punten met rustige, gerichte aanraking behandeld. Soms heel zacht. Soms wat intensiever, wanneer een punt meer aandacht vraagt. Door die aandacht, aanraking en ademhaling kan het zenuwstelsel het signaal krijgen dat het veilig is om te ontspannen.
Het lichaam krijgt eindelijk even ruimte om te reageren. Om het verhaal te vertellen. Marma is daarmee geen trucje waarmee je iemand repareert. Het is een manier om het lichaam te helpen herinneren aan ontspanning, doorstroming en herstel.
